Punkt Widzenia

Nie jest łatwo prognozować ryzyko

Im dłuższa perspektywa tym mniej trafne przewidywania ekspertów

Ważne
  • Ludzie od lat starają się przewidywać przyszłość. Czasami prognozy się sprawdzają, czasami nie. Życie pokazuje, że trzeba być przygotowany na wszelkie ewentualności ...

Od wielu lat, na początku każdego roku, w szwajcarskiej miejscowości Davos ma miejsce Światowe Forum Ekonomiczne gromadzące polityków, inwestorów, przedsiębiorców, naukowców i ekspertów z całego świata. Tradycją już stało się, że tuż przed rozpoczęciem Forum publikowany jest dokument zatytułowany „The Global Risk Report” stanowiący prognozę zagrożeń na najbliższy rok oraz w pespektywie 10 lat.

Autorzy Raportu definiują „ryzyko globalne” jako:

an uncertain event or condition that, if it occurs, can cause significant negative impact for several countries or industries within the next 10 years.

czyli

niepewne zdarzenie lub stan, którego wystąpienie może mieć znaczący negatywny wpływ dla wielu krajów lub branż w ciągu najbliższych 10 lat.

Metoda

Raport wypracowany jest na podstawie ankiet. Respondenci proszeni są o ocenę:

  • możliwości (prawdopodobieństwa) wystąpienia – oczywiście w perspektywie następnych 10 lat – poszczególnych zagrożeń z przygotowanego zestawu globalnych ryzyk, oraz odrębnie
  • dotkliwości wpływu poszczególnych zagrożeń – o ile by się zmaterializowały.

Respondenci mogą zrezygnować z oceny możliwości (prawdopodobieństwa) i/lub wpływu któregoś z zagrożeń – wówczas takie wskazanie nie jest ujmowane w ogólnych wynikach.

W ostatnim raporcie, opublikowanym w styczniu 2020 roku, przedstawiono zagregowane wyniki prognoz odnoszących się do zestawu trzydziestu zagrożeń ujętych w 5 kategoriach:

Zagrożenia ekonomiczne

  1. Bańki aktywów
    Nietrwale zawyżone ceny aktywów; takich jak towary, nieruchomości, akcje itp. – w globalnej gospodarce lub w regionie
  2. Deflacja
    Długotrwała, prawie zerowa inflacja lub deflacja w globalnej gospodarce lub w regionie
  3. Niesprawność systemów finansowych
    Upadek instytucji finansowej i / lub nieprawidłowe funkcjonowanie systemu finansowego mającego wpływ na globalną gospodarkę
  4. Awarie / niedostatki infrastruktury krytycznej
    Brak odpowiednich inwestycji, modernizacji i / lub zabezpieczenia infrastruktury sieciowej (np. energetycznej, transportowej i komunikacyjnej), prowadzące do przeciążenia lub awarii mających konsekwencje dla całego systemu
  5. Kryzysy fiskalne
    Nadmierne zadłużenie generujące kryzysy związane z długiem publicznym i / lub kryzysy płynności
  6. Bezrobocie
    Utrzymujący się wysoki poziom bezrobocia lub niepełne wykorzystanie zdolności produkcyjnych zatrudnionych
  7. Nielegalny handel
    Prowadzone na dużą skalę działania poza ramami prawnymi, takie jak nielegalne przepływy środków finansowych, uchylanie się od płacenia podatków, handel ludźmi, fałszerstwa i / lub przestępczość zorganizowana osłabiająca interakcje społeczne, współpracę regionalną lub międzynarodową, jak i globalny rozwój
  8. Szoki cenowe energii
    Znaczący wzrost lub spadek ceny energii a w dalszej kolejności presja ekonomiczna na przemysł w dużym stopniu zależny od energii i konsumentów
  9. Inflacja
    Niemożliwy do opanowania wzrost ogólnego poziomu cen towarów i usług w kluczowych gospodarkach

Zagrożenia środowiskowe

  1. Ekstremalne zdarzenia pogodowe
    Poważne szkody w mieniu, infrastrukturze i / lub środowisku, a także straty życia ludzkiego spowodowane ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi
  2. Niepowodzenie działań na rzecz klimatu
    Niepowodzenie rządów i przedsiębiorstw w egzekwowaniu lub wdrażaniu skutecznych środków mających na celu złagodzenie zmian klimatycznych, ochronę populacji i pomoc przedsiębiorstwom dotkniętym zmianami klimatycznymi
  3. Utrata różnorodności biologicznej
    Nieodwracalne skutki dla środowiska, powodujące znaczące wyczerpanie zasobów dla ludzkości i przemysłu
  4. Klęski żywiołowe
    Poważne szkody majątkowe, infrastrukturalne i / lub środowiskowe, jak również utrata życia ludzkiego, spowodowane katastrofami geofizycznymi, takimi jak trzęsienia ziemi, aktywność wulkaniczna, osuwiska, tsunami lub burze geomagnetyczne
  5. Katastrofy ekologiczne spowodowane przez człowieka
    Niepowodzenia w zakresie zapobiegania poważnym szkodom i katastrofom spowodowanym przez człowieka; w tym przestępstwa przeciwko środowisku powodujące szkody dla życia i zdrowia ludzi, infrastruktury, majątku, działalność gospodarczej lub środowiska

Zagrożenia geopolityczne

  1. Kryzysy rządów krajowych
    Niezdolność do rządzenia narodem o znaczeniu geopolitycznym w wyniku braku praworządności, korupcji lub impasów politycznych
  2. Kryzysy regionalnego lub globalnego rządzenia
    Niezdolność instytucji regionalnych lub globalnych do rozwiązywania problemów ekonomicznych, mających znaczenie geopolityczne lub środowiskowe
  3. Konflikty międzypaństwowe z regionalnymi konsekwencjami
    Dwustronny lub wielostronny spór między państwami, o charakterze ekonomicznym (np. wojny handlowe / walutowe, nacjonalizacja zasobów), militarnym a także konflikt cybernetyczny, społeczny lub inny
  4. Ataki terrorystyczne
    Osoby lub grupy ponadpaństwowe z celami politycznymi lub religijnymi, mogące skutecznie wyrządzić ludziom lub własności materialnej szkody na dużą skalę
  5. Upadek lub kryzys państwa
    Upadek państwa o znaczeniu geopolitycznym z powodu przemocy wewnętrznej, regionalnej lub globalnej niestabilności, puczu wojskowego, konfliktu cywilnego, itp.
  6. Broń masowego rażenia
    Rozmieszczenie środków jądrowych, chemicznych, biologicznych oraz technologii i materiałów radiologicznych, tworząc międzynarodowe kryzysy i potencjał znaczących zniszczeń

Zagrożenia społeczne

  1. Kryzys urbanistyki
    Źle zaplanowane miasta, niekontrolowany rozwój miast i związanej z tym infrastruktury – powodujące wyzwania społeczne, środowiskowe i zdrowotne
  2. Kryzysy żywnościowe
    Niedostateczny, niemożliwy do uzyskania lub zawodny dostęp do odpowiednich ilości i jakość żywności na dużą skalę
  3. Wymuszona migracja
    Migracja na dużą skalę wywołana konfliktem, katastrofami, a także ze względów środowiskowych lub ekonomicznych
  4. Niestabilność społeczna
    Znaczące ruchy społeczne lub protesty (np. zamieszki uliczne, niepokoje społeczne) zakłócające stabilność polityczną lub społeczną, negatywnie wpływające na populację i działalność gospodarczą
  5. Szybkie i masowe rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych
    Bakterie, wirusy, pasożyty lub grzyby powodujące niekontrolowane rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych (np. w wyniku oporności na antybiotyki, leki przeciwwirusowe i inne metody leczenia), prowadzących do wielu zgonów i zakłóceń gospodarczych
  6. Kryzysy wodne
    Znaczny spadek dostępnej jakości i ilości świeżej wody, powodujący szkodliwe skutki dla zdrowia ludzkiego i / lub działalności gospodarczej

Zagrożenia techniczne

  1. Niekorzystne skutki postępu technicznego
    Zamierzone lub niezamierzone niekorzystne konsekwencje postępu technicznego takiego jak sztuczna inteligencja, geo-inżynieria i biologia syntetyczna – powodujące szkody dla ludzi, środowiska i gospodarki
  2. Awarie infrastruktury informacyjnej
    Zależność cybernetyczna zwiększająca podatność na awarie krytycznej infrastruktury informacyjnej (np. internet, satelity) i sieci, powodujące powszechne zakłócenia
  3. Cyberataki
    Cyberataki na dużą skalę lub złośliwe oprogramowanie powodujące duże szkody gospodarcze, napięcia geopolityczne lub powszechną utratę zaufania do internetu
  4. Fałszowanie lub kradzież danych
    Niewłaściwe wykorzystywanie prywatnych lub oficjalnych danych – mające miejsce na bezprecedensową skalę

Najistotniejsze zagrożenia (w perspektywie lat 2020-2030)

Pierwsze „dziesiątki” zagrożeń wskazane przez respondentów w kolejności od najbardziej prawdopodobnych i najistotniejszych przedstawiają się następująco.

Ranking z punktu widzenia możliwości wystąpienia zagrożenia (ryzyka):

  1. Ekstremalne zdarzenia pogodowe /środowiskowe/
  2. Niepowodzenie działań na rzecz klimatu /środowiskowe/
  3. Klęski żywiołowe /środowiskowe/
  4. Utrata różnorodności biologicznej /środowiskowe/
  5. Katastrofy ekologiczne spowodowane przez człowieka /środowiskowe/
  6. Fałszowanie lub kradzież danych /techniczne/
  7. Cyberataki /techniczne/
  8. Kryzysy wodne /społeczne/
  9. Kryzysy rządzenia /geopolityczne/
  10. Bańki aktywów /ekonomiczne/

Ranking z punktu widzenia wpływu na kraje i gospodarkę:

  1. Niepowodzenie działań na rzecz klimatu /środowiskowe/
  2. Broń masowego rażenia /geopolityczne/
  3. Utrata różnorodności biologicznej /środowiskowe/
  4. Ekstremalne zdarzenia pogodowe /środowiskowe/
  5. Kryzysy wodne /społeczne/
  6. Awarie infrastruktury informacyjnej /techniczne/
  7. Klęski żywiołowe /środowiskowe/
  8. Cyberataki /techniczne/
  9. Katastrofy ekologiczne spowodowane przez człowieka /środowiskowe/
  10. Szybkie i masowe rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych /społeczne/

Jak widać w pierwszej „10” najbardziej prawdopodobnych zagrożeń prognozowanych pod koniec 2019 roku nie ma pandemii. Natomiast z punktu widzenia skutków zagregowany wynik plasuje pandemie dopiero na 10 miejscu. To pokazuje, że skuteczne przewidywanie pewnych zjawisk – szczególnie w perspektywie wieloletniej – przypomina trochę wróżenie z kart. Szczególnie, jeżeli nie mamy do czynienia z bardzo często powtarzającymi się zjawiskami (zagrożeniami).

Cofnijmy się nieco w przeszłość i popatrzmy na zestawienia ocen (prognoz) pochodzących z lat 2012-2020. Rok 2012 jest o tyle znaczący, że od tego Raportu obowiązywała lista generycznych zagrożeń (wówczas 50, po 10 w każdej kategorii) choć z czasem niektóre zagrożenia zostały połączone.

Prognozy dotyczące 5 najbardziej prawdopodobnych (w ocenie ekspertów) zagrożeń

Kliknij, żeby zobaczyć trendy w ocenie 5 najbardziej spodziewanych zagrożeń.

 

Prognozy dotyczące 5 zagrożeń o największym wpływie

Kliknij, żeby zobaczyć trendy w ocenie 5 zagrożeń o największym wpływie. Proszę zwrócić uwagę na dane z roku 2015.

 

Pandemie – choroby zakaźne

A co z pandemią? Czy w poprzednich latach przewidywano w ogóle możliwość jej wystąpienia? Czy prognozowano skalę możliwych konsekwencji pandemii?

Charakterystyczny może być Raport opublikowany na początku roku 2015. Zagrożenie określane jako „szybkie i masowe rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych” znalazło się na 2 pozycji w rankingu zagrożeń o największym wpływie. Czy to wynik nadzwyczajnych zdolności profetycznych ekspertów? Raczej nie, po prostu w 2014 roku śmiertelne spustoszenie poczyniła epidemia gorączki krwotocznej – Eboli i zapewne stąd takie prognozy. Ale też trzeba zwrócić uwagę, że w prognozach pochodzących z  lat 2012 – 2020, w pierwszej „5” najbardziej spodziewanych (najbardziej prawdopodobnych) zagrożeń nie było wskazań dotyczących epidemii – chorób zakaźnych.

A wcześniej? Popatrzmy do Raportu z roku 2012. Zawiera on dodatkowo wyniki w ramach tzw. „Centres of Gravity” – tj. rankingów zagrożeń  – sporządzonych na podstawie wypadkowych prawdopodobieństwa i skutków – w ramach każdej z 5 kategorii ryzyka (ekonomiczne, geopolityczne, społeczne …). W owym Raporcie, w kategorii zagrożeń społecznych wyróżniono wówczas dwa odrębne zagrożenia:

– ”rising rates of chronic disease” /wzrost wskaźnika przewlekłych chorób/

– “vulnerability to pandemics” – /podatność na pandemie/

W kategorii zagrożeń społecznych oba ryzyka zajęły odpowiednio 8 i 9 miejsce na 10 – w każdej kategorii oceniano 10 zagrożeń (ryzyk).

Podobnie było w roku 2013. W rankingu ryzyka społecznego, zagrożenie określane jako „podatność na pandemie” znalazło się na 7 miejscu.

Jeszcze wcześniej bo w  latach 2007 – 2010, w prognozach 10 letnich, zagrożenie określane jako „chronic disease” znajdowało się prognozach dotyczących prawdopodobieństwa (możliwości) wystąpienia zagrożenia odpowiednio na miejscach: 2 (2007), 5 (2008), 3 (2009) i 3 (w 2010 roku). Natomiast „podatność na pandemie” dwukrotnie znalazła się w „5” ale zagrożeń o największym wpływie (skutkach); w roku 2007 na 4 miejscu a w roku 2008 na miejscu 5.

I znów, zapewne było to pokłosie doświadczeń wynikających z „ptasiej grypy” (2003-2006) i wcześniejszej epidemii SARS (2002-2003).

Generalnie rzecz ujmując, zagrożenie pandemią „jest jakoś doceniane” z punktu widzenia skutków – w okolicach 10 miejsca w rankingach (2016, 2018, 2020). Wyjątkiem jest rok 2015 – 2 miejsce. Natomiast w zagregowanym rankingu prawdopodobieństwa, obejmującym 30 zagrożeń, pandemii nie było w pierwszej „10” najbardziej prawdopodobnych zagrożeń.

Na zakończenie zapraszamy Czytelników do wzięcia udziału w naszej ankiecie. Pytamy o najważniejsze – zarówno z punktu widzenia możliwości wystąpienia jak i wpływu – zagrożenia z zestawu zagrożeń najczęściej wskazywanych przez ekspertów WEF.

Jesteśmy ciekawi Państwa opinii.

 

Editor

In rebus prosperis et ad voluntatem nostram fluentibus superbiam magnopere, fastidium arrogantiamque fugiamus.>>>W sytuacjach pomyślnych i gdy wszystko dzieje się według naszej woli, wystrzegajmy się pychy, zuchwalstwa i buty.

Powiązane artykuły

Back to top button